است و همين ماده تاريك بقولى براى برقرارى كهكشانها ستون موثر است نه قوه جاذبه و كاسه فضايى ، زيرا وسعت داخلى كهكشانها و فاصله هر كهكشان از كهكشان ديگر آنقدر زياد است كه دو امر مذكور هيچ موثريتى در برقرارى آنها ندارند . بطور نمونه فاصله خورشيد ما با نزديك‌ترين سياره به زمين به حدى است كه به قولى براى سى ميليون خورشيد گنجايش دارد . منظومه شمسى ما احتمالا سى هزار سال نورى از مركز كهكشان ما فاصله داشته باشد . از اين مهمتر اينكه فاصله بين كهكشانها بطوريكه ادعا شده بطور متوسط ، يك ميليون سال نورى مى باشد و تلسكوپ هابل تعداد كهكشانها را در حدود يكصد و بيست و پنج ميليارد بيان ميدارد . و لذا امروز ماده تاريك نامرئى را بعنوان ستون كهكشانها معرفى نموده‌اند . كه بطور يك‌نواخت در داخل تمام كهكشانها پراكنده است و همه اجزاى كهكشانها را بطور منظم بدور مركز واحد نگه ميدارد . در پايان ذكر اين مطلب سزاوار است كه بعضى گفته‌اند ، در فاصله كهكشانها كه بسيار زياد است انرژى تاريك وجود دارد كه كهكشانها را از هم دفع نموده و باعث توسعه كائنات مىشود ، و چنانچه اين ستون نامرئى نباشد همه كائنات ( فضا ، زمان ، مكان كهكشانها يعنى ميلياردها ستاره و سياره و اقمار و اجرام سماوى كوچك و گازهاى اتومى و عناصر و غيره ) از توسعه مانده متوقف مىشوند و به طرف داخل سقوط مىكنند . و اثبات اين موضوع نيازمند تتبع در كلام دانشمندان نجوم مى باشد .